Δευτεροπαθής Ύδρωπας: Συμπτώματα & Θεραπεία

Ο δευτεροπαθής ενδολεμφικός ύδρωπας είναι μια πάθηση του εσωτερικού αυτιού (έσω ους), που οφείλεται σε συσσώρευση υγρού, της ενδολέμφου. Τα κύρια συμπτώματα που προκαλεί είναι ο ίλιγγος, η απώλεια ακοής, οι εμβοές και το αίσθημα απόφραξης ή πληρότητας του αυτιού.

Τι είναι ο δευτεροπαθής ύδρωπας;

Ο πρωτοπαθής ενδολεμφικός ύδρωπας εμφανίζεται αυτόματα, χωρίς κάποια υποκείμενη αιτία. Αντίθετα, ο δευτεροπαθής ύδρωπας σημαίνει ότι η συσσώρευση υγρού στο αυτί προκλήθηκε από άλλο αίτιο, όπως κάποιο υποκείμενο νόσημα ή έναν τραυματισμό.

Πώς δημιουργείται ο ενδολεμφικός ύδρωπας;

Το υγρό του έσω ωτός (ενδόλεμφος) εξυπηρετεί την ομαλή λειτουργία των κυττάρων στο εσωτερικό αυτί. Τα εξειδικευμένα αυτά κύτταρα ανιχνεύουν τον ήχο, τις αλλαγές της βαρύτητας και τις αλλαγές στην ταχύτητα ή την κατεύθυνση της κίνησης του κεφαλιού.

Όταν συσσωρευτεί υπερβολική ποσότητα υγρού, τα κύτταρα πιθανώς να μη λειτουργούν σωστά, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει απώλεια ακοής και ίλιγγο. Ωστόσο, ο ενδολεμφικός ύδρωπας δεν προκαλεί συμπτώματα σε όλους τους ανθρώπους.

Η περίσσεια ενδολέμφου, δηλαδή η συσσώρευση υγρού στο εσωτερικό αυτί, μπορεί να προκληθεί από τραύμα ή φλεγμονή. Όταν η συσσώρευση εμφανίζεται εβδομάδες, μήνες ή και χρόνια μετά το ερέθισμα που την προκάλεσε, μιλάμε για καθυστερημένο δευτεροπαθή ενδολεμφικό ύδρωπα.

Αίτια του δευτεροπαθούς ενδολεμφικού ύδρωπα

Τα πιθανά αίτια είναι:

• Λοιμώξεις, όπως μέση ωτίτιδα ή λαβυρινθίτιδα
• Ακουστικό τραύμα, δηλαδή βλάβη από έκθεση σε δυνατούς θορύβους, όπως πυροβολισμούς ή εκρήξεις
• Φάρμακα που μειώνουν το πρήξιμο και την κατακράτηση υγρών στους ιστούς
• Χειρουργικές επεμβάσεις, όπως κοχλιακή εμφύτευση ή αναβολοτομή για ωτοσκλήρυνση
• Αλλαγές στην πίεση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού
• Όγκοι (ακουστικά νευρινώματα)
• Άλλες φλεγμονές, όπως παρωτίτιδα, ιλαρά, μηνιγγίτιδα ή γρίπη

Ενίοτε ακόμη και οι τραυματισμοί στο κεφάλι μπορούν να προκαλέσουν δευτεροπαθή ενδολεμφικό ύδρωπα.

Συμπτώματα του ενδολεμφικού ύδρωπα

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Επεισόδια ιλίγγου (αίσθημα ότι εσείς ή το δωμάτιο γυρίζει)
• Κυμαινόμενη απώλεια ακοής
• Εμβοές (βουητό στα αυτιά) με εξάρσεις και υφέσεις
• Κυμαινόμενο αίσθημα απόφραξης ή πληρότητας του αυτιού

Πώς τίθεται η διάγνωση;

Η διάγνωση γίνεται από ειδικό ΩΡΛ-νευροωτολόγο στο Εργαστήριο Ιλίγγου-Νευροωτολογίας του ΕΥίασις.

Η υποψία δευτεροπαθούς ενδολεμφικού ύδρωπα προκύπτει από τα στοιχεία του πλήρους ιατρικού ιστορικού, συμπεριλαμβανομένων τραυματισμών, ασθενειών και φαρμάκων που λαμβάνονται ή διακόπηκαν πρόσφατα. Επιπλέον, ο ΩΡΛ του ΕΥίασις θα προχωρήσει σε ενδελεχή κλινική εξέταση του ασθενούς.

Διαγνωστικές εξετάσεις

• Ακοόγραμμα (τεστ ακοής)
• Δοκιμασίες αιθουσαίας λειτουργίας
• Δοκιμασίες ισορροπίας
• Απεικονιστικές εξετάσεις (αξονική ή μαγνητική τομογραφία)

Καθώς πολλές καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα, ορισμένες από τις παραπάνω εξετάσεις γίνονται για να αποκλειστούν άλλα προβλήματα υγείας πριν τεθεί η διάγνωση.

Θεραπεία του δευτεροπαθούς ύδρωπα

Για να υποχωρήσουν τα συμπτώματα του δευτεροπαθούς ενδολεμφικού ύδρωπα, είναι σημαντικό να εντοπιστεί το αίτιο που τον προκάλεσε. Ίσως χρειαστούν αλλαγές στον τρόπο ζωής, που μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της σοβαρότητας των συμπτωμάτων.

Από τι εξαρτάται η θεραπεία

Η θεραπεία εξαρτάται από την ηλικία του ασθενούς και από το πόσο συχνά και σοβαρά είναι τα συμπτώματά του. Σημαντική είναι επίσης η ταυτόχρονη ύπαρξη άλλων νοσημάτων, όπως ημικρανία, αρθρίτιδα ή αλλεργίες.

Στην αρχή της θεραπείας προτείνονται αλλαγές στον τρόπο ζωής και φαρμακευτική αγωγή, ειδικά εάν τα συμπτώματα είναι ήπια. Τα φάρμακα είναι κυρίως διουρητικά, για να μειωθεί η συσσώρευση υγρών στο εσωτερικό αυτί. Επιπροσθέτως, στην κρίση μπορεί να χορηγηθούν φάρμακα για τη μείωση της σοβαρότητας του ιλίγγου ή της ναυτίας.

Σε περίπτωση που τα συμπτώματα είναι πιο σοβαρά και η τροποποίηση του τρόπου ζωής δεν φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα, προτείνονται θεραπείες ιατρικού βελονισμού, ενδοτυμπανική θεραπεία LLLT ή ακόμη και άλλες πιο επεμβατικές επιλογές, όπως οι ενδοτυμπανικές ενέσεις.

Διατροφικές αλλαγές

Συχνά συνιστώνται και διατροφικές αλλαγές, όπως:

• Καλή ενυδάτωση
• Δίαιτα χαμηλή σε αλάτι
• Μείωση της καφεΐνης σε λιγότερο από 100 mg την ημέρα
• Αποφυγή τροφών όπως σοκολάτα, κόκκινο κρασί, γαλακτοκομικά προϊόντα και τουρσί (τρόφιμα που συχνά προκαλούν ημικρανίες μπορεί να πυροδοτήσουν κρίσεις)

Επιπλέον μέτρα

• Αποφυγή παραγόντων που προκαλούν ή επιδεινώνουν τα συμπτώματα (αλκοολούχα ποτά, υψηλή πρόσληψη αλατιού, καφεΐνη)
• Διακοπή του καπνίσματος και αποφυγή χρήσης καπνού
• Μείωση της έντονης σωματικής δραστηριότητας, η οποία μπορεί να επιδεινώνει τα συμπτώματα
• Αντιμετώπιση των αλλεργιών και αποφυγή έκθεσης στα αλλεργιογόνα
• Βελτίωση των συνθηκών εργασίας για μείωση του άγχους, της υπερκόπωσης και της κούρασης
• Αποφυγή περιβαλλοντικών παραγόντων, όπως έντονα ή αναβοσβήνοντα φώτα, αλλαγές πίεσης, θορυβώδες περιβάλλον και ορισμένα οπτικά μοτίβα, όπως οι ρίγες

Προτείνεται επίσης να τηρείται ημερολόγιο με τα συμπτώματα και τους πιθανούς παράγοντες που τα πυροδοτούν. Εάν εντοπιστούν τέτοιοι παράγοντες, καλό είναι να αποφεύγονται.

Αν εμφανίζετε επαναλαμβανόμενα επεισόδια ιλίγγου, εμβοές ή διακυμάνσεις στην ακοή, κλείστε ραντεβού για εξειδικευμένο νευροωτολογικό έλεγχο στο ΕΥίασις.

Βιβλιογραφία

1. Venkatasamy A, Péporté ARJ. Secondary endolymphatic hydrops: a clinical and literature overview. Front Neurol. 2025 Feb 5;15:1525954.
2. Gürkov R. Menière and Friends: Imaging and classification of hydropic ear disease. Otol Neurotol. (2017) 38:e539–44.
3. Eckhard AH, Zhu M, O’Malley JT, Williams GH, Loffing J, Rauch SD, et al. Inner ear pathologies impair sodium-regulated ion transport in Meniere’s disease. Acta Neuropathol. (2019) 137:343–57.
4. Young YH, Lin KT. Potential application of hydrops MR Imaging: a systematic review. J Otolaryngol Head Neck Surg. (2024) 53:19160216241250350.
5. Yun JM, Kim SH, Bae SH. Vestibular dysfunction in lateral semicircular canal dysplasia. Front Neurol. (2024) 15:1341812.